Armoede en rondkomen

Jeugd

• 1.900 Utrechtse minderjarigen groeien op in armoede
• Percentage jeugd in huishoudens met armoede daalt, maar laat recent stabilisatie of lichte stijging zien
• Kinderen in een gezin met lage welvaart ervaren minder vaak een goed ervaren gezondheid
• Jeugd in een eenoudergezin leeft vaker dan gemiddeld in armoede
• Jeugd uit Overvecht leeft het vaakst in een gezin met inkomen tot de Utrechtse armoedegrens

Jongvolwassenen

• Drie op de tien jongvolwassenen hebben weinig controle over hun geldzaken
• 11% van de jongvolwassen Utrechters geeft aan dat ze schulden hebben
• Jongvolwassenen die in een studentenhuis of alleen wonen, hbo-opgeleiden en 21- t/m 25-jarigen hebben vaker negatieve financiële ervaringen
• Twee derde van de jongvolwassenen met een studieschuld maakt zich zorgen over hun studieschuld

Volwassenen en ouderen

• 14% van de huishoudens in Utrecht leeft in armoede
• Het percentage 18-plussers dat moeite heeft met rondkomen is toegenomen tussen 2020 en 2022
• Utrechters die moeite hebben met rondkomen hebben vaker een minder goede gezondheid en minder kansen op een gezond leven
• Bijna een op de vier 18- t/m 24-jarigen heeft moeite met rondkomen
• Drie op de tien huishoudens in Overvecht leven van een inkomen tot de Utrechtse armoedegrens

Armoede en gezondheid beïnvloeden elkaar

Armoede en gezondheid beïnvloeden elkaar op verschillende manieren. Sommige mensen kunnen door gezondheidsproblemen minder werken, waardoor ze leven van een laag inkomen of van een uitkering. Tegelijkertijd kunnen financiële problemen zoals schulden of moeite hebben met rondkomen tot psychische en lichamelijke gezondheidsproblemen leiden. Het kan stress, slapeloosheid of depressies veroorzaken.

Wat verstaan we onder armoede?

In de Utrechtse armoedeaanpak is armoede gedefinieerd als het hebben van een inkomen tot 125% van het wettelijk sociaal minimum (WSM). Binnen deze groep kijken we ook naar een inkomen tot 101% van het WSM, dit komt overeen met bijstandsniveau. Armoede is breder dan dat en gaat ook over te weinig te besteden hebben om goed mee te kunnen doen in de samenleving. Of over de kinderen niet kunnen bieden wat ze nodig hebben. Het hebben van een laag inkomen is een objectieve maat en wordt daarom gebruikt.

Armoede gaat vaak van de ene generatie over op de volgende

Door meerdere factoren gaat armoede vaak van de ene generatie over op de volgende. Ouders dragen hun manier van omgaan met geldzaken (ook onbewust) aan hun kinderen over. Daarnaast gelden in armere stadswijken of families soms andere normen en waarden: doorleren of werken wordt niet gestimuleerd. Dat helpt niet om de armoede te ontgroeien.

1.900 Utrechtse minderjarigen groeien op in armoede

Het percentage minderjarigen dat opgroeit in armoede neemt af. In 2024 groeide 2,8% van de Utrechtse jeugd (0 t/m 17 jaar) op in armoede. Een huishouden leeft in armoede als het inkomen en spaargeld niet genoeg is om noodzakelijke kosten te betalen. Het gaat bijvoorbeeld om kosten voor wonen, energie, boodschappen en andere vaste uitgaven.  

Ruim één op de tien minderjarigen groeit op in een huishouden met een inkomen tot de Utrechtse armoedegrens (125% WSMWettelijk Sociaal Minimum: het bedrag dat iemand minimaal nodig heeft om van te leven. ). Dit zijn ongeveer 7.300 minderjarigen. 5,2% van de Utrechtse jeugd groeide in 2024 op in een gezin dat moet rondkomen van een inkomen tot bijstandsniveau (101% WSMWettelijk Sociaal Minimum: het bedrag dat iemand minimaal nodig heeft om van te leven. ). Dit zijn zo’n 3.500 minderjarigen. 2,1% van de jeugd groeit op in een huishouden dat vier jaar of langer leeft van een inkomen tot bijstandsniveau.Utrecht Monitor Armoedei

Percentage jeugd in huishoudens met armoede daalt, maar laat recent een stabilisatie of lichte stijging zien

Kinderen in een gezin met lage welvaart ervaren minder vaak een goed ervaren gezondheid

In het najaar van 2025 ervaren kinderen uit groep zeven en acht van het basisonderwijs met een lage gezinswelvaartGezinswelvaart wordt vastgesteld op basis van vijf vragen aan kinderen over bezittingen en financiële mogelijkheden van het gezin. Op basis van de antwoorden op deze vragen wordt de gezinswelvaart van de kinderen ingedeeld als laag, midden of hoog. hun gezondheid minder vaak als goed dan kinderen in gezinnen met een hoge welvaart. Hetzelfde verschil zien we ook bij factoren die gezondheid beïnvloeden.Jeugdmonitor Utrechti 

Jeugd in een eenoudergezin leeft vaker dan gemiddeld in armoede

17,6% van de minderjarigen uit een eenoudergezin leeft in 2024 in een huishouden dat moet rondkomen van een inkomen tot bijstandsniveau. Onder minderjarigen die met twee ouders wonen is dat 3,1%.CBSi JongerenJongeren uit de tweede en vierde klas van het regulier voortgezet onderwijs. uit een eenoudergezin ervaren ook vaker moeite met rondkomen in het gezin dan jongeren die afwisselend bij hun vader en moeder wonen (co-ouderschap) of die bij beide ouders wonen. Moeite met rondkomen komt ook vaker voor bij jongeren die in het buitenland geboren zijn. In het najaar van 2023 ervaart gemiddeld 4% van de jongeren uit de tweede en vierde klas van het voortgezet onderwijs in Utrecht moeite met rondkomen in het gezin.Gezondheidsmonitor Jeugdi

Jeugd uit Overvecht leeft het vaakst in een gezin met inkomen tot de Utrechtse armoedegrens

31,3% van de minderjarigen uit OvervechtOnder de wijk Overvecht vallen de volgende subwijken: Taagdreef, Wolgadreef, Zamenhofdreef, Neckardreef, Vechtzoom, Klopvaart, Zambesidreef en Tigrisdreef. leeft in een gezin dat moet rondkomen van een inkomen tot de Utrechtse armoedegrens. Minderjarigen uit de wijken ZuidwestOnder de wijk Utrecht-Zuidwest vallen de volgende subwijken: Dichterswijk, Rivierenwijk, Transwijk en Kanaleneiland., NoordwestOnder de wijk Utrecht-Noordwest vallen de volgende subwijken: Pijlsweerd, Ondiep (met 2e Daalsebuurt), Zuilen-West, Zuilen-Noord en Zuilen-Oost. en ZuidOnder de wijk Utrecht-Zuid vallen de volgende subwijken: Lunetten, Oud Hoograven, Tolsteeg, Nieuw Hoograven en Bokkenbuurt. leven ook vaker dan gemiddeld in een gezin met een inkomen tot de Utrechtse armoedegrens.CBSi

Drie op de tien jongvolwassenen hebben weinig controle over hun geldzaken

29% van de Utrechtse jongvolwassenen (16 t/m 25 jaar) geeft in het voorjaar van 2024 aan dat zij het gevoel hebben weinig controle te hebben over hun geldzaken. 33% van de jongvolwassenen heeft moeite om alles te betalen wat moet. Dit is lager dan in 2022; toen was dit 37%.Gezondheidsmonitor jongvolwassenen.

11% van de jongvolwassen Utrechters geeft aan dat ze schulden hebben

Een op de tien jongvolwassenen geeft aan dat ze schulden hebben anders dan een studieschuld of hypotheek. Zij hebben een achterstand in betaling, bijvoorbeeld voor huur, online aankopen of een telefoonrekening. Dit percentage is lager dan in 2022. Toen gaf 22% van de jongvolwassenen aan schulden te hebben.Gezondheidsmonitor jongvolwassenen. Uit cijfers van het CBS blijkt dat 2% van de 16- t/m 24-jarige Utrechters geregistreerde problematische schulden had in januari 2024.Schuldenproblematiek in beeld.

Jongvolwassenen die in een studentenhuis of alleen wonen, hbo-opgeleiden en 21- t/m 25-jarigen hebben vaker negatieve financiële ervaringen

Een aantal groepen jongvolwassenen hebben vaker weinig controle over hun geldzaken, moeite om alles te betalen wat moet en schulden dan andere jongvolwassenen. Dit geldt voor:

• jongvolwassenen die in een huis met anderen wonen, zoals in een studentenhuis
• jongvolwassenen die alleen wonen
• jongvolwassenen die een hbo-opleiding volgen of hebben afgerond
• 21 t/m 25-jarigen 

Daarnaast hebben jongvolwassenen die een mbo-opleiding volgen of hebben afgerond, jongvolwassenen die kind van een migrant zijn en mannen ook vaker schulden dan andere jongvolwassenen.Gezondheidsmonitor jongvolwassenen.

Percentage jongvolwassenen dat aangeeft weinig controle over geldzaken te hebben naar woonsituatie

Percentage jongvolwassenen dat aangeeft schulden te hebben naar opleiding

Twee derde van de jongvolwassenen met een studieschuld maakt zich zorgen over hun studieschuld

De helft van de jongvolwassenen heeft een studieschuld. Van degenen die een studieschuld hebben, maakt 66% zich daar zorgen over. Vrouwen maken zich vaker zorgen over hun studieschuld dan mannen. Ook jongvolwassenen die een hbo-opleiding of wo-opleiding volgen of hebben afgerond en 21- t/m 25-jarigen maken zich vaker zorgen over hun studieschuld dan andere jongvolwassenen.Gezondheidsmonitor jongvolwassenen.

14% van de huishoudens in Utrecht leeft in armoede

22.400 Utrechtse huishoudens leefden in 2023 van een inkomen tot de Utrechtse armoedegrens (125% WSMWettelijk Sociaal Minimum: het bedrag dat iemand minimaal nodig heeft om van te leven.). Over de jaren heen nam het percentage huishoudens met een laag inkomen af, maar tussen 2022 en 2023 nam het licht toe. Dit komt door een stijging van het aantal huishoudens met een inkomen tot bijstandsniveau (101% WSMWettelijk Sociaal Minimum: het bedrag dat iemand minimaal nodig heeft om van te leven.). In 2022 leefden 11.500 huishoudens van een inkomen tot bijstandsniveau, in 2023 waren dit 12.400 huishoudens. Het percentage huishoudens dat langdurig (minimaal vier jaar) rond moet komen van een inkomen op bijstandsniveau is sinds 2019 gelijk gebleven. In absolute aantallen neemt dit al jaren toe.StatLinei Meer informatie over armoede in Utrecht lees je in de Utrecht Monitor.

Ontwikkeling in het percentage Utrechtse huishoudens met een laag inkomen

Het percentage 18-plussers dat moeite heeft met rondkomen is weer gelijk aan 2020 

Het percentage Utrechters met moeite om rond te komen nam de afgelopen jaren af. Tussen 2020 en 2022 steeg het percentage dat moeite met rondkomen ervaart en dit daalde weer tussen 2022 en 2024 naar het niveau van 2020. In vergelijking met landelijk en de regio Utrecht hebben Utrechters vaker moeite met rondkomen. Dit is minder vaak in vergelijking met de drie andere grote steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag.Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen   

Ontwikkeling in moeite met rondkomen bij Utrechters van 18 jaar en ouder

Utrechters die moeite hebben met rondkomen hebben vaker een minder goede gezondheid en minder kansen op een gezond leven

Utrechters die moeite hebben met rondkomen hebben een minder goede gezondheid en scoren slechter op factoren die gezondheid beïnvloeden vergeleken met Utrechters die geen moeite hebben met rondkomen. Zij hebben bijvoorbeeld vier keer zo vaak een benodigde medische behandeling niet ontvangen en zijn bijna drie keer zo vaak ernstig eenzaam als Utrechters die geen moeite hebben met rondkomen.Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen De gezondheidsverschillen tussen Utrechters die moeite hebben met rondkomen en Utrechters die dat niet hebben namen de afgelopen jaren toe.
Meer informatie over gezondheidsverschillen lees je in de speciale uitgave over gezondheidsverschillen bij volwassenen.

Bijna een kwart van de Utrechters met havo, vwo of mbo heeft moeite met rondkomen 

24% van de 18-plussers met havo, vwo of mbo heeft moeite met rondkomen. Bij Utrechters met basisonderwijs of vmbo heeft 20% moeite met rondkomen. Dit is vaker dan bij Utrechters met een hbo of wo opleiding. 18- t/m 39-jarigen ervaren ook vaker moeite met rondkomen. Bij 65-plussers is dit minder vaak; 9% van hen heeft moeite met rondkomen. Andere groepen waar moeite met rondkomen vaker voorkomt zijn Utrechters die wonen in Overvecht, Utrechters in een eenoudergezin, Utrechters die alleen wonen (eenpersoonshuishouden) en Utrechters die in het buitenland zijn geboren (migrant).Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen  

Groepen waar moeite met rondkomen vaker voorkomt dan bij andere volwassenen

Een op de zes Utrechters heeft hulp bij financiële problemen 

16% van de 18-plussers heeft hulp bij het kunnen rondkomen of oplossen van schulden. Onder Utrechters die moeite hebben met rondkomen heeft 40% hulp en onder Utrechters die geen moeite hebben met rondkomen heeft 11% hulp. Jongvolwassenen die een opleiding volgen geven vaker aan hulp te hebben bij het kunnen rondkomen of oplossen van schulden. 50% van de 18 t/m 24-jarigen die een (volledige) opleiding volgen geeft dit aan. 2% van de Utrechters die geen hulp hebben, heeft daar wel behoefte aan.Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen Meer informatie over schulden in Utrecht lees je in de Utrecht Monitor.