Conclusies en aanbevelingen
Ten minste een op de vijf (20%) kinderen in Utrecht is KOPP/KOV. Dit zijn in totaal ongeveer 14.000 kinderen. Dit zijn met name kinderen van ouders die behandeld worden voor psychische problemen (ca. 13.500 kinderen) en in mindere mate kinderen van ouders met een verslaving (ca. 450 kinderen). Dit is een onderschatting, omdat kinderen van ouders die niet behandeld worden voor psychische klachten of een verslaving niet zijn meegenomen.
KOPP/KOV kinderen maken vaker gebruik van jeugdhulp dan andere kinderen in Utrecht, met name wanneer:
- zwaardere problematiek bij ouders speelt, zoals behandeling in de specialistische GGZ of verslavingsproblematiek
- naast psychische of verslavingsproblemen van ouders ook andere risicofactoren (zoals armoede of een eenoudergezin) aanwezig zijn
KOPP/KOV kinderen wonen relatief vaker in Overvecht, Zuidwest, Noordwest en Zuid (in verhouding tot het aantal kinderen dat in deze wijken woont). In deze wijken ontvangen KOPP/KOV kinderen relatief gezien juist minder vaak jeugdhulp vergeleken met andere wijken in Utrecht.
Aanbevelingen
In Utrecht maken KOPP/KOV kinderen vaker gebruik van jeugdhulp dan andere kinderen in Utrecht. Dit blijkt ook uit landelijk onderzoek. Gezien de landelijke bezuinigingen op de jeugdhulp en tekort aan personeel (zie beleidsnota Jeugd), is het belangrijk om laagdrempelige en vroegtijdige ondersteuning te bieden voor kinderen die opgroeien met een ouder met psychische problemen of een verslaving. Zo ontstaat er zo min mogelijk problematiek bij deze kinderen en als er wel problematiek ontstaat kunnen zij daar zo goed mogelijk bij ondersteund worden.
Hiervoor is het belangrijk om de samenwerking tussen de volwassen GGZ en het jeugdhulp veld te versterken. Dat vraagt in de eerste plaatst betere signalering aan beide kanten: door professionals uit de volwassen-GGZ van mogelijke gezinsproblematiek en door jeugdprofessionals van ouderproblematiek. Maar signalering is niet genoeg, het vraagt ook daarop handelen, zoals toeleiding naar deze laagdrempelige en vroegtijdige ondersteuning.
In het kader van deze laagdrempelige ondersteuning: gemeente Utrecht financiert Jellinek met incidentele middelen tot en met 2026 voor het organiseren van twaalf KOPP/KOV groepen. Het bereik van de KOPP/KOV groepen is vrij klein (in 2025 hebben ongeveer 100 kinderen deelgenomen) ten opzichte van het totaal aantal KOPP/KOV kinderen in Utrecht (14.000 kinderen). Gezien het beperkte bereik en het ontbreken van structurele middelen bevelen wij aan om te onderzoeken hoe een duurzaam en structureel aanbod voor KOPP/KOV kinderen en hun ouders binnen het Utrechtse stelsel kan worden georganiseerd, dat effectief is en aansluit bij de doelgroep.
Hierbij bevelen we aan om in te zetten op KOPP/KOV kinderen uit gezinnen waar zwaardere of ook andere problematiek speelt. En gezinnen die momenteel minder goed bereikt worden met aanvullende jeugdhulp. Zoals kinderen uit de wijken Overvecht en Zuidwest, of gezinnen met een uitkering of een migratieachtergrond. Volwassenen uit deze gezinnen worden vaak ook minder goed bereikt met de volwassen-GGZ.Dit vraagt om een verkenning van de mogelijkheden/behoeften voor het ontwikkelen van aanbod wat beter aansluit bij de gezinnen die we tot nu toe lastig of niet bereikten.