Digitale media

Jeugd

• Minder kinderen kijken meer dan twee uur per dag naar een beeldscherm
• Kinderen hebben niet altijd afspraken over hun telefoon of tablet
• Leerlingen op het vmbo of de havo hebben vaker risico op problematisch mediagebruik

Volwassenen

• Zorgen over ervaren druk door sociale media en prestatiedruk bij (jong)volwassenen
• 4% van de jongvolwassen mannen heeft gebrek aan controle op zijn gamegedrag
• 3% van de jongvolwassenen heeft minder controle op sociale mediagebruik
• Volwassenen tussen de 23 en 25 jaar gamen vaker dan jongere volwassenen

Toegang tot digitale media kan positief zijn voor welzijn

Bijna iedereen heeft via internet toegang tot digitale media. De meeste mensen maken dagelijks gebruik van internet om bijvoorbeeld te mailen, gebruik te maken van sociale media, informatie te zoeken of bankzaken te regelen.Internet; toegang, gebruik en faciliteiten; 2012-2019iDe tijd die mensen op digitale media besteden neemt toe, omdat men met een smartphone bijna altijd toegang heeft tot internet.Altijd en overal online. Onderzoek Trends in internetgebruik 2016i

Digitale media kunnen het welzijn van de gebruikers bevorderen. Het is bijvoorbeeld makkelijker om contacten te onderhouden met vrienden en bekenden. Gezondheidsadviezen en informatie over gezondheid en zorg zijn voor iedereen toegankelijk. Apps waarmee je prestaties kunt bijhouden, stimuleren sporten en bewegen.

Overmatig gebruik van digitale media kan gezondheidsklachten geven

Te veel gebruik van digitale media kan leiden tot rug- en nekklachten, slaapproblemen, minder goed zien en toename van het gewicht. Problematisch gebruik van digitale media hangt samen met angst- en depressieklachten, minder goede sociale vaardigheden en een klein offline sociaal netwerk.Scheppard et al. (2018), Digital eye strain: prevalence, measurement and ameliorationiBij sommige vormen van digitale media is het risico op problematisch gebruik groter. Voorbeelden zijn sociale media, online games, online gokken en het bezoeken van dating- of pornosites.Internet Addiction: A Brief Summary of Research and Practicei

Image

Minder kinderen kijken veel op een beeldscherm

35% van de kinderen in groep zeven en acht van het reguliere basisonderwijs kijkt in het najaar van 2025 in hun vrije tijd meer dan twee uur per dag naar een beeldschermEen laptop, tablet/iPad, smartphone, computer, TV of spelcomputer.. In 2023 was dit 42%. De stijging in het beeldschermgebruik van kinderen van de afgelopen jaren lijkt gestopt en het beeldschermgebruik is zelfs iets gedaald. Kinderen in eenoudergezinnen besteden vaker meer tijd achter een beeldscherm dan andere kinderen. Zij kijken bijna twee keer zo vaak meer dan twee uur per dag naar een beeldscherm. In de wijken Overvecht, Vleuten-De Meern, Noordwest en Zuidwest kijken kinderen ook vaker meer dan twee uur per dag naar een beeldscherm.Jeugdmonitor Utrecht.

Percentage kinderen dat meer dan twee uur per dag naar een beeldscherm kijkt

Kinderen hebben niet altijd afspraken over hun telefoon of tablet

Drie kwart van de kinderenKinderen in groep 7 en 8 van het reguliere basisonderwijs. heeft in het najaar van 2025 een eigen telefoon met toegang tot internet. Zeven op de tien kinderen geeft aan dat hun ouders meekijken met wat zij op hun telefoon of tablet doen. Niet alle kinderen hebben afspraken over de plek waar zij hun telefoon of tablet mogen gebruiken. Zo mag 21% van de kinderen (zeer) vaak een telefoon of tablet meenemen naar de slaapkamer, 64% van de kinderen mag dit (bijna) nooit. 74% van de kinderen mag (bijna) nooit een telefoon of tablet bij zich houden tijdens het eten, 9% mag dit (zeer) vaak. Kinderen in eenoudergezinnen hebben minder vaak afspraken over waar zij hun telefoon of tablet mogen gebruiken. Ook in de wijken Overvecht, Zuidwest en Noordwest hebben kinderen hier minder vaak afspraken over. 88% van de kinderen geeft aan afspraken te hebben over wat zij online doen. Dit zijn bijvoorbeeld afspraken over wat zij online bekijken en delen en met wie zij online praten.Jeugdmonitor Utrecht.

Afspraken over telefoon en tablet per wijk

Een op de tien Utrechtse kinderen is in de laatste drie maanden gepest op het internet of op sociale media. 7% heeft een vervelende ervaring gehad via het internet of via sociale media. Lees hier meer informatie over inclusie en veiligheid.Jeugdmonitor Utrecht.

Leerlingen op het vmbo of de havo hebben vaker risico op problematisch mediagebruik

In 2023 hebben jongeren in klas 2 en 4 van het vmbo en de havo vaker risico op problematisch gebruik van sociale media of games dan jongeren op het vwo. Ook spelen zij vaker online gokspelen. In Utrecht heeft 12% van alle jongeren in 2023 risico op problematisch gebruik van sociale media. Dit is hoger dan in 2019, toen dit 7% was. Meisjes hebben vaker een risico op problematisch gebruik van sociale media dan jongens. Jongens hebben vaker risico op problematisch gamegedrag en spelen vaker online gokspellen. Bij meisjes komt dit bijna niet voor. 37% van de jongens in het voortgezet onderwijs heeft afgelopen jaar geld uitgegeven aan loot boxes in games en 5% heeft online gegokt voor geld.Gezondheidsmonitor Jeugdi

Percentage jongeren met risicovol mediagebruik, naar opleiding

Zorgen over ervaren druk door sociale media en prestatiedruk bij (jong)volwassenen

Professionals, beleidsadviseurs en onderzoekers uiten in duidingsgesprekken hun zorgen over met name jongeren, jongvolwassenen en jonge ouders die veel (prestatie)druk voelen, zeker gevoed door sociale media. Met name deze groepen willen altijd bereikbaar zijn en spiegelen zich aan de schijnbaar perfecte levens van anderen. Ook een gebrek aan onverdeelde aandacht vanwege een smartphone die afleidt, noemt men als punt van aandacht. Jongvolwassenen moeten het ook goed doen op school/studie, hebben bijbaantjes en onderhouden een druk sociaal leven. Jonge ouders voelen de druk van carrière maken, kinderen opvoeden en sociale contacten onderhouden. Deze druk wordt in de duidingsgesprekken gelinkt aan psychische problemen en burn-out. De prestatiedruk, de druk vanuit sociale media en de samenhang met psychische gezondheid, komen ook naar voren in de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (2018).

Uit duidingsgesprekken met professionals

De invloed van facebook en social media speelt, daar post je alleen dat het goed gaat. Het streefniveau is hoog; het moet goed gaan.

Ze moeten meer ballen in de lucht houden; en een leuke vrouw zijn, en goed je werk doen en goed je kinderen opvoeden en ook nog jezelf verzorgen.

4% van de jongvolwassen mannen heeft gebrek aan controle op zijn gamegedrag

Bij 4% van de jonge mannen in Utrecht (18-25) is er een vermoeden van gebrek aan controle op het eigen gamegedrag. Bij vrouwen komt dit minder vaak voor. 79% van de jongvolwassen mannen speelt games, dit is 37% bij de vrouwen.

3% van de jongvolwassenen heeft minder controle op sociale mediagebruik

Bij 3% van de jongvolwassenen in Utrecht is een vermoeden van een gebrek aan controle op het gebruik van sociale media. Bijna alle jongvolwassen Utrechters gebruiken sociale media.

Percentage jongvolwassenen dat vermoedelijk een gebrek aan controle heeft over eigen gamegedrag en sociale mediagebruik:

Image

Volwassenen tussen de 23 en 25 jaar gamen vaker dan jongere volwassenen

Ruim drie op de vijf jongvolwassenen tussen de 23 en 25 jaar speelt wel eens games. Dit is vaker dan de jongere volwassenen van 21 en 22 jaar, waarvan 47% aangeeft wel eens te gamen. Gemiddeld speelt 55% van de jongvolwassenen in Utrecht games.

Image