Mantelzorg

Jeugd

• Jonge mantelzorgers zitten minder goed in hun vel dan leeftijdsgenoten
• Jonge mantelzorgers ervaren niet altijd voldoende sociale steun
• Jonge mantelzorgers wonen vaker niet bij beiden ouders

Jongvolwassenen

• 8% van de jongvolwassenen gaf het afgelopen jaar mantelzorg
• 25% van de jongvolwassenen vindt het geven van mantelzorg vaak zwaar 

Volwassenen en ouderen

• Een op de tien Utrechters geeft op dit moment mantelzorg
• Geen verbetering in overbelasting door mantelzorg sinds corona
• Het mantelzorgpotentieel neemt de komende jaren af 

Mantelzorg geven kan invloed hebben op gezondheid van mantelzorger

Mantelzorgers zorgen onbetaald en vaak langdurig voor zieke familieleden of vrienden. Mantelzorg kan erg intensief zijn, dit zijn dan zwaar belaste mantelzorgers. De intensiviteit van mantelzorg kan ook een invloed hebben op de gezondheid van de mantelzorger zelf, zoals psychosociale problemen.

Jonge mantelzorgers groeien op met iemand die zorg nodig heeft

Jonge mantelzorgers zijn kinderen en jongeren met een gezins- of familielid dat lang ziek, lichamelijk of geestelijk beperkt, verslaafd, in de war of depressief is. Deze kinderen en jongeren maken zich daar zorgen over, helpen thuis vaak mee of zorgen voor een gezinslid mantelzorg.Mantelzorg.

Jonge mantelzorgers zitten minder goed in hun vel dan leeftijdsgenoten

Jonge Utrechtse mantelzorgers voelen zich minder vaak gelukkig en zijn vaker gestrest door de situatie thuis dan leeftijdsgenoten. Zij groeien op met een ouder, broer of zus met een langdurige lichamelijke of mentale ziekte, beperking of verslaving. Dit beeld zien we ook landelijk.Meer meedoen is niet perse goed voor jongeren. In Utrecht is 13% van de kinderen in groep zeven en acht van het basisonderwijs en 21% van de jongeren in de tweede en vierde klas van het voortgezet onderwijs een jonge mantelzorger.Jeugdmonitor UtrechtiDit is vergelijkbaar met vorige jaren. In Nederland is ook ongeveer één op de vijf jongeren mantelzorger.Bezorgd naar school.

Jonge mantelzorgers ervaren niet altijd voldoende sociale steun 

Jonge mantelzorgers kunnen minder vaak bij ouders terecht als ze ergens mee zitten: 83% van de kinderen en 70% van de jongeren kinderen kan bij ouders terecht als diegene ergens mee zit. Dit is minder vaak dan leeftijdsgenoten. Ook voelen jonge mantelzorgers zich vaker eenzaam of alleen dan leeftijdsgenoten.Jeugdmonitor Utrechti

Jonge mantelzorgers wonen vaker niet bij beiden ouders

Jeugd die niet bij beide ouders woont is vaker jonge mantelzorger. Jeugdigen die bijvoorbeeld wonen in een eenoudergezin zijn twee keer zo vaak jonge mantelzorger vergeleken met hun leeftijdsgenoten. Ook kinderen die wonen in een gezin met een lage welvaartGezinswelvaart wordt vastgesteld op basis van vijf vragen aan kinderen over bezittingen en financiële mogelijkheden van het gezin. Op basis van de antwoorden op deze vragen wordt de gezinswelvaart van de kinderen ingedeeld als laag, midden of hoog. zijn vaker jonge mantelzorger. Dit geldt voor 21% van deze kinderen. Van de kinderen met een hoge gezinswelvaart is 13% een jonge mantelzorger. 

8% van de jongvolwassenen gaf het afgelopen jaar mantelzorg 

Een op de twaalf jongvolwassenen in Utrecht geeft in het voorjaar van 2024 dat ze het afgelopen jaar mantelzorg gaven. Jongvolwassenen met een migratieachtergrond hebben vaker het afgelopen jaar mantelzorg gegeven. 12% van de jongvolwassenen met een migratieachtergrond geeft dit aan. Van de jongvolwassenen met een Nederlandse herkomst gaf 7% het afgelopen jaar mantelzorg. Jongvolwassenen uit Overvecht gaven het afgelopen jaar vaker mantelzorg dan jongvolwassenen uit andere wijken.Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen.

Image

25% van de jongvolwassenen vindt het geven van mantelzorg vaak zwaar

Een kwart van de jongvolwassenen die mantelzorg geeft vindt dit vaak zwaar. 18% van de jongvolwassenen voelt zich vaak beperkt in het doen van andere dingen door het geven van mantelzorg. Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen blijkt dat het geven van mantelzorg ook positieve ervaringen kan opleveren. Jonge mantelzorgers (18-25 jaar) kunnen meer zelfvertrouwen, een beter zelfbeeld en een positievere kijk op het leven ervaren wanneer ze een goede relatie hebben met de degene aan wie ze mantelzorg verlenen en samen de zorg goed organiseren.Proefschrift Srishti Dang.

Een op de tien Utrechters geeft op dit moment mantelzorg

In het najaar van 2024 geeft 10% van de Utrechters van 18 jaar en ouder aan op dat moment mantelzorgZij geven minimaal een periode van drie maanden en/of minstens acht uur in de week hulp aan naasten. te geven. Dit is minder vaak dan landelijk en in de regio Utrecht, daar geeft gemiddeld 14% zorg aan hun naasten. Gemiddeld geven Utrechters ongeveer 10 uur per week mantelzorg. Vrouwen en Utrechters tussen de 40 en 79 jaar geven vaker mantelzorg dan gemiddeld.Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen.

Geen verbetering in overbelasting door mantelzorg sinds corona

Van de volwassen18 jaar en ouder. Utrechters die mantelzorg verlenen voelt 26% zich zwaar belast. Dit percentage steeg tussen 2020 en 2022 van 13% naar 26%. In 2024 is dit gelijk aan 2022.Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen. Deze toename in zwaar belaste mantelzorgers wordt herkend in duidingsgesprekkenDuidingsgesprekken zijn gesprekken met professionals en/of inwoners in de stad en in de wijken over gezondheidscijfers. We toetsen bij hen of ze onze bevindingen herkennen, welke verklaringen zij hebben en wat de cijfers voor hen betekenen. die in het najaar van 2023 zijn gevoerd met (zorg)professionals en mantelzorgers.  

Volgens professionals en mantelzorgers zijn er twee belangrijke oorzaken voor de toename in overbelasting:

• Allereerst zorgde de coronacrisis voor extra belasting op mantelzorgers, die daarna niet (voldoende) is afgenomen. Door de coronamaatregelen viel zorg- en hulpverlening weg en kwam de zorg vaak op de schouders van één mantelzorger terecht. Zorg- en hulpverlening is na de coronacrisis niet altijd opnieuw opgestart. Ook wordt na de coronacrisis de zorg vaak nog steeds door één mantelzorger gedaan, waar voorheen de zorg vaker over meerdere schouders was verdeeld.
• Een tweede oorzaak zijn de wachtlijsten en personeelstekorten die zorgen voor extra belasting van mantelzorgers. Door lange wachtlijsten of personeelstekorten bij bijvoorbeeld huishoudelijke hulp of verpleeghuizen wordt er steeds meer gevraagd van mantelzorgers.

Tegelijkertijd wordt genoemd dat mantelzorgers altijd al zwaar belast waren. Een belangrijke reden hiervoor is dat het niet altijd duidelijk is waar mantelzorgers hulp of zorg voor zichzelf of de zorgvrager kunnen krijgen. De hulp is vaak versnipperd en over meerdere zorg- of hulpverleners verdeeld.

“Voor het ene moet je naar hokje a, voor het andere moet je naar hokje c, en het duurt ontzettend lang.” – Mantelzorger 

Mantelzorgpotentieel neemt de komende jaren af

Het aantal 50-tot 75-jarige mantelzorgers per 85-plusser wordt het mantelzorgpotentieel genoemd. Op basis van de verwachte demografische ontwikkelingen in Utrecht neemt dit potentieel in de toekomst af van 17,9 in 2025 tot 12,8 in 2045. Deze afname is minder sterk dan de afname die landelijk wordt gezien.. In Nederland is in 2045 nog minder dan de helft van de potentiële mantelzorgers beschikbaar voor elke 85-plusser vergeleken met 2025.Statline.