Utrecht in 2045
Wat betekenen de hiervoor genoemde ontwikkelingen voor de gezondheid van de Utrechters? We extrapoleren in deze paragraaf de huidige bevolkingsprognoses voor vier gezondheidsrisico’s en aandoeningen naar 2045. Daarbij kijken we alleen naar de effecten die het gevolg zijn van de verwachte verandering in de samenstelling van de bevolking naar leeftijd en geslacht. De extrapolaties houden geen rekeningen met mogelijke economische, sociale, culturele of medische ontwikkelingen in de samenleving. De vier risico’s en aandoeningen zijn als voorbeeld gekozen vanwege hun ziektelast of omdat zij veel voorkomen.Ook voor andere aandoeningen zal de verandering van Utrecht gevolgen hebben. De sterke groei van het aantal ouderen zal bijvoorbeeld ook een toename van het aantal inwoners met kanker tot gevolg hebben.
In 2045 zijn er:
- 40.000 volwassenen met ernstige eenzaamheid
- bijna 150.000 volwassenen met overgewicht
- 5.900 Utrechters met dementie
- ruim 51.000 Utrechters met artrose
Dit zijn zorgwekkende cijfers die het welzijn en de als gezond ervaren levensjaren van veel toekomstige Utrechters negatief zullen beïnvloeden. Bovendien staan deze gezondheidsrisico’s en aandoeningen niet op zichzelf. Ze resulteren vaak in aanvullende klachten zoals psychische klachten, diabetes, hart- en vaatziekten en beperkt mee kunnen doen in de samenleving. En deze klachten stapelen. Daardoor zal een nog grotere vraag ontstaan naar mantelzorg en professionele ondersteuning en zorg dan nu al het geval is. Dit zal stijgende zorgkosten tot gevolg hebben.
40.000 volwassenen met ernstige eenzaamheid
In 2024 was 13% van de Utrechtse volwassenen ernstig eenzaam (ruim 30.000 mensen), met weinig verschillen tussen mannen, vrouwen of leeftijdsgroepen. Als het aantal ernstig eenzame inwoners meegroeit met de verwachte demografische ontwikkeling zijn er in 2045 ruim 40.000 ernstig eenzame Utrechters. Eenzaamheid komt vaker voor bij mensen met een migratieachtergrond en mensen in een sterk stedelijke omgeving. Aangezien deze groepen naar verwachting harder groeien in Utrecht kan het aantal ernstig eenzame inwoners sterker toenemen. Anderzijds groeit de groep hbo- en wo-opgeleiden naar verwachting ook. Daar komt eenzaamheid juist minder vaak voor.
Eenzaamheid bedreigt niet alleen de kwaliteit van leven, maar kan ook tot gezondheidsrisico’s leiden en tot minder meedoen in de samenleving. Eenzaamheid veroorzaakt chronische stress die negatieve gezondheidsgevolgen kan hebben. Door de stress wordt het lastiger om positieve sociale contacten aan te gaan wat de eenzaamheid kan versterken. Eenzaamheid geeft een verhoogde kans op dementie, hart- en vaatziekten en depressie en suïcide. Daarnaast hangt eenzaamheid samen met ongezond gedrag zoals minder bewegen, roken, drinken, slechte eetgewoontes en slecht slapen.
Procentuele groei van het aantal volwassenen in Utrecht en het aantal volwassen die ernstig eenzaam zijn
Bijna 150.000 volwassenen met overgewicht
Met de groei van de Utrechtse bevolking stijgt de komende decennia ook het aantal Utrechters met overgewicht. In 2045 worden ruim 149.000 Utrechters (18+) met overgewicht verwacht. In 2026 waren dat er ongeveer 111.000; een toename van 38.000 inwoners. Overgewicht is een belangrijke voorspeller voor gezondheidsproblemen zoals diabetes, hart- en vaatziekten en psychische klachten. Met een blijvend ongezonde voedselomgeving en het doorzetten van de trend tot weinig (alledaags) bewegen is de verwachting dat het percentage inwoners met overgewicht nog harder stijgt dan het totaal aantal inwoners in Utrecht.
Procentuele groei van het aantal volwassenen in Utrecht en het aantal volwassen met overgewicht
5.900 Utrechters met dementie
In 2024 waren 3.575 Utrechters met dementie bekend in de zorg.Naar verwachting zijn dit er 5.900 in 2045. Dit is een groei van 65%. Het aandeel ouderen met een migratieachtergrond met dementie zal naar verwachting nog sterker stijgen. Enerzijds omdat het aandeel ouderen met een migratieachtergrond in Utrecht zal toenemen en anderzijds omdat het risico op dementie hoger is bij ouderen met een migratieachtergrond. Bij hen is vaker sprake van meer risicofactoren voor dementie.
Dementie is de ziekte met de grootste totale zorgkosten, met name door de kosten voor verpleging, verzorging, revalidatie en thuiszorg.
Procentuele groei van het aantal 40-plussers in Utrecht en het aantal 40-plussers met dementie
Ruim 51.000 Utrechters met artrose
In 2024 had 11% van de Utrechtse volwassenen artrose. Artrose komt vaker voor bij ouderen. Aangezien het aantal ouderen in Utrecht in verhouding harder zal groeien dan de algemene bevolking, zal ook het aantal inwoners met artrose sterker toenemen tot ruim 51.000 Utrechters in 2045.
Artrose komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en (bij vrouwen) minder vaak bij een hoger inkomen. Artrose kan door pijn, stijfheid, verminderde kracht en afname van de fijne motoriek (voornamelijk bij handartrose) het dagelijks functioneren aanzienlijk beïnvloeden. Hierdoor wordt de afhankelijkheid van de omgeving en gezondheidszorgvoorzieningen groter.
Procentuele groei van het aantal volwassenen in Utrecht en het aantal volwassen met artrose