Sociale omgeving
Invloed van digitalisering op sociale omgeving
De sociale omgeving waarin iemand leeft, is belangrijk voor gezondheid en welzijn.Digitalisering kan zowel positieve als negatieve effecten hebben op de sociale omgeving. Aan de ene kant kan digitalisering negatieve gevolgen hebben voor de sociale omgeving. Doordat steeds meer contact via schermen verloopt, neemt het aantal persoonlijke ontmoetingen af en neemt de kans op eenzaamheid en sociale isolatie toe. Daarnaast draagt het verminderde persoonlijke contact, volgens professionals en inwoners, bij aan het dalende vertrouwen in instanties zoals de overheid.Dit wordt ook bevestigd in de literatuur: de nabijheid en aanspreekbaarheid van ambtenaren, raadsleden en wethouders is belangrijk voor vertrouwen in overheidsinstanties.
Aan de andere kant kunnen digitale middelen het sociale netwerk van mensen ook versterken. Via digitale media blijven mensen gemakkelijk in contact met vrienden, familie en kennissen.Ook kunnen sociale media en gamen helpen om gelijkgestemden te vinden en nieuwe relaties op te bouwen.Het hebben van regelmatig sociaal contact en online sociaal kapitaal heeft een positief effect op iemands ervaren gezondheid.
Impact van sociale media op sociaal contact onder Utrechtse jongvolwassenen
Uit gesprekken met Utrechtse jongvolwassenen (16-25 jaar) blijkt dat zij sociale media vooral gebruiken om contact te onderhouden en zich verbonden te voelen met anderen. Zij noemen dat dit ook druk met zich mee kan brengen om snel te reageren op berichten. Dit kan zorgen voor gevoelens van onrust of angst om iets te missen. Anderen merken dat zij zich ongemakkelijker voelen in fysiek sociaal contact of dat de diepgang in fysieke contacten afneemt.
Onderzoek onder het jongeren- en jongvolwassenenpanel van de GGD-regio Utrecht laat zien dat jongeren en jongvolwassenen in de provincie Utrecht zich in de offline omgeving het meest verbonden voelen met anderen. Bijvoorbeeld wanneer zij bij vrienden thuis zijn. Ook zegt 68% van de jongeren dat ze liever meer offline contacten met anderen willen en minder online contacten. Als jongeren steun zoeken bij anderen, doen ze dat dan ook vaker offline dan online. Daarentegen voelt één op de vijf jongeren zich juist het meest verbonden met anderen in de digitale wereld.
Ook de omgeving waarin je opgroeit wordt beïnvloed door digitalisering. Wanneer ouders tijdens contactmomenten meer aandacht hebben voor hun telefoon dan voor hun kind, kan dit de kwaliteit van de ouder-kind relatie verminderen. Kinderen kunnen dit ervaren als afwijzing waardoor zij angstiger kunnen worden. Kinderen van deze ouders hebben ook een grotere kans later zelf verslaafd te raken aan hun smartphone, omdat het digitale gedrag van ouders een voorbeeld is voor het digitale gedrag van kinderen.
Afspraken thuis over schermgebruik
Driekwart van de kinderen uit groep 7 en 8 in Utrecht heeft in het najaar van 2025 een eigen telefoon met toegang tot internet. Zeven op de tien kinderen geeft aan dat hun ouders meekijken met wat zij op hun telefoon of tablet doen. Afspraken over waar en wanneer zij hun telefoon of tablet mogen gebruiken zijn minder gebruikelijk, zo neemt een op de vijf kinderen zeer vaak een telefoon mee naar de slaapkamer.Regels thuis en betrokkenheid van de ouders bij schermgebruik hebben veel invloed op het schermgedrag van kinderen. Duidelijke afspraken helpen voorkomen dat schermgebruik ten koste gaat van andere belangrijke activiteiten, zoals slapen.