Methode
Systematisch literatuuronderzoek
In het voorjaar van 2025 hebben we een systematisch literatuuronderzoek uitgevoerd naar de invloed van digitalisering op gezondheid en welzijn. Tijdens het literatuuronderzoek is gezocht naar reviews met een publicatiedatum na 2019. Op basis van de beoordeling van de titel en het abstract zijn 189 relevante reviews gevonden. Na het lezen van de volledige tekst is een selectie gemaakt van de artikelen die zijn gebruikt in deze special. In mei 2026 is opnieuw gekeken naar recente publicaties en onderzoeken, waarbij aanvullende relevante artikelen zijn toegevoegd aan het onderzoek. De wetenschappelijke literatuur is aangevuld met relevante publicaties van Nederlandse kennisinstellingen, zoals het RVS en het Rathenau Instituut. In deze special zijn 78 artikelen gebruikt.
Utrechtse cijfers
De literatuur is aangevuld met Utrechtse cijfers. Deze cijfers komen uit:
- De Gezondheidsmonitors onder volwassenen (18 jaar en ouder), jongvolwassenen (16-25 jaar), jongeren (13-16 jaar) en kinderen (10-12 jaar), aangevuld met resultaten uit duidingsgesprekken die naar aanleiding van de monitors gehouden zijn
- Het Bewonerspanel
- De Inwonersenquête
- Meetellen in Utrecht
Kwalitatief onderzoek onder professionals en inwoners
In januari en februari 2026 hebben we twee groepsgesprekken gevoerd met respectievelijk acht en tien Utrechtse professionals en inwoners over de invloed van digitalisering op (kansen op) gezondheid en welzijn. De deelnemers waren beleidsmedewerkers en een sociaal verpleegkundige van de gemeente Utrecht, professionals van het Buurtteam, DOCK en Digiwijs en onderzoekers van de Hogeschool Utrecht en het Nivel. Ook waren er twee ervaringsdeskundige inwoners aanwezig vanuit Meetellen in Utrecht.
De groepsgesprekken zijn geïnspireerd op de methode Group Model Building. In deze methode staat het zoeken naar oorzaken en gevolgen van een bepaald vraagstuk en het formuleren van handelingsperspectieven centraal.Tijdens het eerste groepsgesprek hebben deelnemers met elkaar vastgesteld wat de invloed is van digitalisering op (kansen op) gezondheid en welzijn. Samen hebben we geprobeerd een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van de oorzaken en gevolgen, om die vervolgens in het tweede gesprek te gebruiken voor het formuleren van handelingsperspectieven. Die handelingsperspectieven geven concreet richting aan wat de gemeente en organisaties in de stad kunnen doen om te voorkomen dat mensen door de digitale wereld (verder) op gezondheidsachterstand komen.
In deze special wordt er verwezen naar deze groepsgesprekken met: Kwalitatief Onderzoek Digitalisering, 2026.