Rondkomen en werk

35-46% van de gezondheidsverschillen in Europa hangen samen met financiële bestaanszekerheid. Voor mensen met weinig geld zijn de mogelijkheden voor gezond eten, deelname aan sport, cultuur of andere sociale activiteiten beperkt. Financiële krapte is een belangrijke oorzaak van chronische stress.iDeze stress beïnvloedt de lichamelijke en mentale gezondheid, denkvaardigheden en of je kunt plannen en handelen.Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid (2017). Weten is nog geen doen. Een realistisch perspectief op redzaamheidiBovendien gaat een lichaam anders werken als gevolg van chronische stress. Armoede en de gevolgen daarvan kunnen overgedragen worden aan kinderen. Tegelijk kunnen gezondheidsproblemen financiële problemen veroorzaken of versterken.Zorginstituut Nederland (2022). Onderzoek Sociaaleconomische Gezondheidsverschilleni 

Utrechters die moeite hebben met rondkomen hebben vaker een minder goede gezondheid en minder kansen op een gezond leven

Werk kan een positieve impact op gezondheid en welzijnihebben. Een goede gezondheid is ook nodig om te kunnen werken. Om voordelen uit werk te halen, is het belangrijk dat werk voldoende (financiële) zekerheid oplevert, een zekere vrijheid heeft, voldoende tijd en ruimte biedt om te combineren met zorgtaken en privéleven,ipast bij competentiesien voor verbondenheid met anderen zorgt. Medewerkers met de minste zekerheid zijn uitzendkrachten en zzp'ers.i Werk kan mensen echter ook ziek maken. Denk aan beroepsziekten, bedrijfsongevallen of psychosociale arbeidsbelasting. In Nederland wordt bijna 5% van de ziektelast veroorzaakt door ongunstige arbeidsomstandigheden.i 

Meer weten over de samenhang tussen gezondheid, geld, werk en wonen? Ga naar het Utrechts Gezondheidsprofiel 2022.

Het percentage huishoudens in armoede daalt sterk, maar de groep met langdurig inkomen onder bijstandsniveau wordt groter

Het percentage Utrechters in armoedeArmoede wordt bepaald door het besteedbare inkomen van het huishouden te vergelijken met het minimaal benodigde budget inclusief de betaalde vaste lasten aan wonen en energie. Ook spaargeld of ander direct beschikbaar vermogen wordt hierbij meegeteld. daalde sterk, van 9,2% in 2018 naar 3,6% in 2023. In 2024 steeg het licht naar 4,0%. Het percentage kinderen tot 18 jaar dat opgroeit in armoede daalde van 10,1% in 2018 naar 2,8% in 2024.CBS (2025). Armoede van personeniUit landelijk onderzoek blijkt dat vooral mensen die net onder de armoedegrens zaten, uit de armoede zijn gekomen. Dit komt met name door inkomensondersteunend beleid, zoals het verhogen van toeslagen en een prijsplafond voor energieprijzen. Het aantal Nederlanders met een groot inkomenstekort is ongeveer gelijk gebleven.CPB (2025). De armoede-intensiteit: een raming van de diepte van armoedei 

Het percentage huishoudens en kinderen in armoede

Er is een stijging van het aantal huishoudens met een langdurig (4 jaar of langer) inkomen tot bijstandsniveau (101% van het WSMWettelijk Sociaal Minimum: het bedrag dat iemand minimaal nodig heeft om van te leven.): van 4.000 (3,2%) in 2015 naar 5.500 (3,9%) in 2024.CBS Statline (2025). Laag en langdurig laag inkomen; huishoudenskenmerken, regio (indeling 2025)i

6% van de Utrechtse volwassenen geeft in 2025 aan dat ze slecht tot zeer slecht kunnen leven van het inkomen van het huishouden. Dit percentage is terug op het niveau van 2018. In 2021 was er een afname naar 5%.Gemeente Utrecht. Inwonersenquête 2025i 

7,3% van de Utrechtse huishoudens heeft in 2025 geregistreerde problematische schuldenEen huishouden met minstens een geregistreerde problematische schuld in een groot aantal landelijke registraties. Deze indicator is afkomstig van het CBS: Schuldenproblematiek in beeld (2025).. Dit was 6,6% in 2021. Huishoudens in Overvecht, Zuidwest, Leidsche Rijn en Noordwest hebben vaker problematische schulden. Landelijk en in de andere G4-steden ligt het percentage huishoudens met problematische schulden hoger dan in Utrecht gemiddeld. Van de Utrechtse jongvolwassenen geeft 11% aan dat ze schulden hebben, anders dan een studieschuld of hypotheek. Zij hebben een achterstand in betaling, bijvoorbeeld voor huur, online aankopen of een telefoonrekening. 

Van de Utrechtse bijstandsgerechtigden had 15,4% eind 2023 een openstaande bijstandsschuld. Dit percentage is hoger dan in Amsterdam, maar lager dan in Rotterdam en Den Haag. De gemiddelde openstaande bijstandsschuld per persoon in Utrecht was ruim 4.600 euro. Dat is hoger dan in Rotterdam en Den Haag, maar lager dan in Amsterdam.i 

Meer weten over Utrechters die moeite hebben met rondkomen? Zie paragraaf 2.2. Gezondheidsverschillen. 

Een kwart van de Utrechtse huishoudens in armoede heeft inkomsten uit werk 

Van de huishoudens die in armoede leven, heeft 25% inkomsten uit werk.Gemeente Utrecht. Armoede MonitoriUit landelijk onderzoekCPB (2025). De armoede-intensiteit: een raming van de diepte van armoedeiblijkt dat mensen met een hoge armoede-intensiteit (grote inkomenstekorten) relatief vaak werken. Zij vragen over het algemeen geen inkomensondersteunende regelingen aan en werken voor een laag uurloon of weinig uren. De redenen dat werkende, arme mensen geen gebruik maken van regelingen kunnen bewust zijn, bijvoorbeeld vanwege eerdere slechte ervaringen, het aanbod dat niet aansluit en wisselende inkomsten. Het kan ook onbewust zijn, bijvoorbeeld omdat ze niet weten dat de gemeente ondersteuning kan bieden of denken dat het alleen voor mensen met bijstand is.Desain et al. (2025). Vindplaatsen verborgen armen: naar effectievere wegen om huishoudens met een laag inkomen te ondersteunen. Hogeschool van AmsterdamiUtrechtse professionals geven aan dat mensen ook schaamte kunnen ervaren. 

Lichte stijging van percentage werkloze Utrechters 

In 2025 telt Utrecht 11.000 werklozen, dit is 4,4% van de beroepsbevolking. In 2022 was dit 3,8%. Het werkloosheidspercentage is iets boven het landelijk gemiddelde (3,9%), maar onder dat van de andere G4-steden. Utrechtse jongeren van 15 tot en met 24 jaar zijn het vaakst werkloos (10,2%).CBS StatLine. Arbeidsdeelname; regionale indeling 2025iMet werklozen worden mensen bedoeld die geen betaalde baan hebben, maar wel binnen twee weken beschikbaar zijn voor werk en recent naar werk hebben gezocht.CBS StatLine. Arbeidsdeelname; regionale indeling 2025i

Financiële vermogen van ouders heeft grote invloed op kansengelijkheid van kinderen

Landelijk onderzoek laat zien dat het belangrijk is om naast inkomensongelijkheid oog te hebben voor vermogensongelijkheid.Rijksoverheid. Licht uit, spot aan: de vermogensverdeling. Ibo VermogensverdelingiFinancieel vermogen heeft een grote invloed op kansen die mensen krijgen, zoals makkelijker een huis kunnen kopen en kunnen investeren in onderwijs, bijvoorbeeld huiswerkbegeleiding. Er is een grote impact van financiële vermogens van ouders op de kansen van kinderen. Dit speelt een grotere rol in het doorgeven van armoede van generatie op generatie dan inkomen. De samenhang tussen vermogen van ouders en vermogen van hun 40-jarige kinderen is sterker bij mensen met het hoogste vermogen en deze samenhang is toegenomen tussen 2006 en 2022.CPB (2024). Een steuntje in de rug: vermogensmobiliteit van ouder op kindiIn grote steden is de vermogensongelijkheidDe mate van ongelijkheid wordt gemeten met de Gini-coëfficiënt. Deze waarde ligt altijd tussen 0 (volkomen gelijke verdeling) en 1 (volkomen ongelijke verdeling). hoger doordat er relatief veel jongeren wonen en veel mensen met een uitkering, CBS (2024). Materiële welvaart in Nederland 2024. Hoofdstuk 7. Ongelijkheid in financiële welvaartidie een lager vermogen hebben dan de andere inwoners. Er is landelijk een daling van vermogensongelijkheid van 0,81 in 2015 tot 0,71 in 2022. Dit komt omdat in 2014 de woningmarkt aantrok en de huizenprijzen opliepen. In Utrecht daalde de vermogensongelijkheid van 0,80 in 2018 naar 0,76 in 2022.