Gezond wonen staat sterk onder druk

Een gezonde woning en leefomgeving beschermen tegen gezondheidsrisico’s (denk aan verkoeling bij warm weer), dragen bij aan een goede mentale gezondheid (bijvoorbeeld toegankelijk kwalitatief groen), nodigen uit tot gezond leven (bijvoorbeeld bewegen en ontmoeten) en zijn aantrekkelijk om in te verblijven (is bijvoorbeeld sociaal veilig).  

De meerderheid van de Utrechters leeft in een gezonde woning en leefomgeving, maar we signaleren ongunstige ontwikkelingen in het binnenklimaat en de leefomgeving. 

• Volwassenen geven drie keer zo vaak aan schimmel/vocht in hun woning te hebben dan voorheen: van 6% in 2010 naar 19% in 2024. Het gaat niet alleen om oude woningen, maar ook om nieuwe, goed geïsoleerde woningen waar de ventilatiesystemen niet goed gebruikt worden. De toename van schimmel in woningen geldt ook landelijk.CBS (2025). 1 op de 5 huishoudens heeft last van vocht of schimmel in de woning.i 
• Volwassenen ervaren veel hittestress. 22% kon in 2024 onvoldoende verkoeling vinden in huis of buiten. Utrechtse volwassenen kunnen moeilijker verkoeling vinden bij warm weer dan volwassenen landelijk en in verschillende andere steden.StatLine RIVM.iInwoners uit Overvecht, de Binnenstad en Zuidwest vaker dan gemiddeld aan dat zij binnen of buiten onvoldoende verkoeling kunnen vinden bij warm weer.  
• Er zijn ongunstige ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Meer volwassenen hebben vaak last van rommel en afval: van 32% in 2015 naar 44% in 2025. Het percentage kinderen dat hun buurt leuk vindt daalde van 79% in 2019 naar 72% in 2025.   
   

Verschillende zorgen die al bekend waren, blijven aandacht vragen: 

• De luchtkwaliteit voldoet nog niet aan de WHO-advieswaarde, ondanks een sterke verbetering in de afgelopen 10 jaar. Tussen 2015 en 2024 daalde de concentratie stikstofdioxide van 28,5 µg/m3 naar 19,9 µg/m3, maar lag nog ruim boven de WHO-advieswaarde van 10 µg/m3. 
• Verschillen tussen huurders en kopers van woningen zijn in 2024 groot (zie onderstaande figuur). Gezondheidsverschillen kunnen groter worden doordat huurders minder mogelijkheden hebben om hun woning klimaatbestendig te maken en er vaak achterstallig onderhoud is van huurwoningen.U-reka (2025) Raadsbrief evaluatie schimmelexpert.i 
• Uit landelijk onderzoek blijkt dat het woningtekort groot is.Nederlands Jeugdinstituut. Wat zijn de gevolgen van de onzekere woningmarkt voor jongeren?iDit heeft grote impact op het leven en welzijn van mensen en zorgt voor maatschappelijke problemen, zoals jongvolwassenen die niet uit huis kunnen en dakloosheid.van der Velden, J., Wassenberg, F. (2023). Economische dakloosheid en flexwonen in Nederland. TSG Tijdschr Gezondheidswet 101 (Suppl 2), 72–76.i  
  Nieuw is de toename van het aantal geregistreerde dak- en thuisloze mensen in Utrecht. Dit aantal is gestegen van 2.400 in 2022 naar 2.800 in 2025. Er is een sterke toename van dakloze EU-arbeidsmigranten.Waarstaatjegemeente.nl (2026). Dakloze personen naar herkomstland. Bron:CBS.i  

Percentage huurders/kopers dat… 

Paragraaf 3.3 geeft een uitgebreide beschrijving van de fysieke leefomgeving van Utrechters en de ontwikkelingen hierin.