Verandering in de samenleving en stad beïnvloeden gezondheid en welzijn van Utrechters
Utrecht behoort tot de aantrekkelijkste steden om te wonen.Maar Utrecht kent grote verschillen in gezondheid en kansen op gezondheid. Door demografische en sociaal-culturele ontwikkelingen staat de gezondheid van inwoners en daarmee ook de brede welvaart onder druk.
De samenleving verandert. De ongelijke, de hypernerveuze en de ongezonde samenleving zijn drie sociaal-culturele trends die het gezond samen leven van Utrechters beïnvloeden. In de ongelijke samenleving stapelen achterstanden bij bepaalde groepen, waardoor al bestaande verschillen vergroten.In de hypernerveuze samenleving zijn individuele waarden steeds belangrijker geworden, de druk op presteren steeds groter en het tempo in de samenleving steeds hoger. Toenemende digitalisering speelt hierin ook een rol. De mentale gezondheid staat mede door deze ontwikkelingen onder druk.In de ongezonde samenleving zorgen negatieve ontwikkelingen in de leefomgeving ervoor dat ongezond gedrag makkelijker is. Hierdoor komt de lichamelijke gezondheid ook onder druk te staan.
Ook de stad verandert. Utrecht groeit en de bevolkingssamenstelling verandert. Tot 2045 komen er zo’n 100.000 inwoners bij. Deze groei wordt verwacht voor alle wijken en leeftijdsgroepen, met de sterkste groei in de groep 65-plussers. De groei vindt plaats binnen de stadsgrenzen. Dit zorgt dat Utrecht de komende jaren verdicht en steeds meer Utrechters per vierkante kilometer komen te wonen.Ook wordt verwacht dat nog meer Utrechters hbo- of wo-opgeleid zullen zijn, het gemiddelde inkomen van de Utrechtse bevolking verder toeneemt, de werkende middengroep verder ondervertegenwoordigd raakt en het aandeel inwoners met een niet-Nederlandse achtergrond toeneemt. Deze ontwikkelingen kunnen leiden tot een steeds meer gesegmenteerde bevolking.
Impact op gezondheid en welzijn. De ontwikkelingen in de samenleving hebben invloed op sociale relaties en sociale samenhang. Deze staan onder druk en dit werkt door in de gezondheid van Utrechters. De Utrechtse samenleving kan extra onder druk komen te staan bij een verdere ondervertegenwoordiging van de werkende middengroep. Daarnaast biedt verdichtingVerdichten is een strategie om de groei van de stad op te vangen door meer bebouwing binnen bestaand stedelijk gebied toe te voegen. Vaak gaat dit samen met hoge dichtheid: veel inwoners of woningen per oppervlakte. van de stad zowel kansen (bijvoorbeeld levendigheid) als risico’s (bijvoorbeeld vermijdingsgedrag) voor ontmoeting.
Ook in de fysieke leefomgeving hebben de ontwikkelingen impact op gezondheid en welzijn van Utrechters. Zo biedt de verdichting van de stad kansen doordat voorzieningen dichterbij liggen, waardoor bijvoorbeeld lopen en fietsen aantrekkelijker is. Maar er zijn ook risico’s door toenemende druk op de ruimte, bijvoorbeeld meer geluidshinder, hittestress en minder ruimte voor sportvelden.
Daarnaast hebben de ontwikkelingen impact op (in)formele ondersteuning en zorg. In Utrecht stijgt de druk op ondersteuning en zorg door een toename van het aantal (oude) ouderen, langer zelfstandig wonen van ouderen, een toename van (ouderdoms)ziekten en krapte op de arbeidsmarkt. Deze toenemende druk op ondersteuning en zorg is geen typisch Utrechts probleem. Wel heeft Utrecht een aantal kenmerken die de druk verder kunnen vergroten, zoals relatief veel alleenwonende 75-plussers.
Paragraaf 2.3 geeft inzicht in demografische en sociaal-culturele ontwikkelingen in Utrecht en hoe deze de gezondheid van Utrechters beïnvloeden.