Vaccinaties

• Vaccinatiegraad in Utrecht ligt onder de gewenste WHO-normen
• Daling vaccinatiegraad tussen 2020 en 2025 bij 2-jarigen in Utrecht
• Vaccinatiegraad bij 5- en 10- jarigen stabiliseert na eerdere daling
• Stijging vaccinatiegraad HPV bij 11-jarigen en MenACWY bij 15-jarigen tussen 2023 en 2025
• Wijkverschillen in vaccinatiegraad blijven groot
• Verschillen binnen wijken in vaccinatiegraad
• Grote verschillen naar land van herkomst in vaccinatiegraad
   

Welke vaccinaties krijgen kinderen en jongeren in Nederland?

Binnen het Rijksvaccinatieprogramma worden vaccinaties gratis aangeboden aan 0- tot 18-jarigen. In Nederland wordt gevaccineerd tegen verschillende ernstige besmettelijke ziekten: difterie, kinkhoest, tetanus, polio (DKTP), bof, mazelen, rode hond (BMR), haemophilus influenzae type B (Hib), hepatitis B (HepB), meningokokken ACWY (MenACWY), pneumokokken infecties (Pneu) en het humaan papillomavirus (HPV). Zwangere vrouwen worden tegen de griep en difterie, kinkhoest en tetanus (DKT) gevaccineerd om het ongeboren kindje te beschermen. Bekijk voor meer informatie het Rijksvaccinatieprogramma.

Hoe meten we de vaccinatiegraad? 

Ieder jaar berekent het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) de vaccinatiegraad. Dit percentage wordt berekend door het aantal gevaccineerde kinderen te delen door het totaal aantal kinderen in een bepaald geboortejaar. Daarbij wordt meegenomen of de vaccinaties voor een bepaalde leeftijdsgrens behaald zijn. Voor deze berekening worden gegevens gebruikt uit het landelijke vaccinatieregister Praeventis. Het RIVM maakt de gegevens op regionaal niveau openbaar beschikbaar via VZinfo. De vier grote steden (Utrecht, Amsterdam, Den Haag en Rotterdam) ontvangen de vaccinatiegraden op een nog meer gedetailleerd niveau.

Vaccinatiegraad in Utrecht ligt onder de gewenste WHO-norm

De vaccinatiegraden in Utrecht liggen in 2025 voor alle vaccinaties onder de WHO-norm van 90% en voor de mazelenvaccinatie onder de norm van 95%.Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland. Verslagjaar 2026, RIVM.De WHO-norm is gesteld om te zorgen dat de populatie voldoende beschermd is. Als de vaccinatiegraden meerdere jaren lager zijn dan de WHO-norm is er onvoldoende bescherming tegen infectieziekten en een groter risico op verspreiding van ziektes.Een ondergrens voor de vaccinatiegraad in Nederland, RIVM.In Utrecht lopen meerdere acties om de vaccinatiegraad te verhogen. Het effect van deze acties is nog niet terug te zien in de meest recente vaccinatiegraadcijfers omdat de acties vanaf juni 2025 stapsgewijs zijn gestart.Raadsbrief Vaccinaties Utrecht.

Daling vaccinatiegraad tussen 2020 en 2025 bij 2-jarigen in Utrecht

De vaccinatiegraad voor 2-jarigen in Utrecht die alle vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) hebben gekregen is gedaald van 93,3% in 2020 naar 83,6% in 2025. Deze daling is groter dan de landelijke daling in dezelfde periode. Landelijk daalde de vaccinatiegraad bij deze groep van 91,3% in 2020 naar 84,5% in 2025. De BMRDe BMR-vaccinatie beschermt tegen bof, mazelen en rode hond.-vaccinatiegraad op 2-jarige leeftijd is in Utrecht tussen 2020 en 2025 gedaald en ligt met 86,7% ver onder de WHO-norm van 95%. Landelijk is de vaccinatiegraad 87,3%. Ook de DKTPDe DKTP-vaccinatie beschermt tegen difterie, kinkhoest, tetanus en polio.-vaccinatiegraad daalt de afgelopen jaren en ligt met 86,0% onder de WHO-norm van 90%. Landelijk is dit percentage ongeveer vergelijkbaar, maar de daling sinds 2020 is in Utrecht wel groter. Ook de vaccinatiegraden van de overige vaccinaties2-jarigen krijgen naast de BMR- en DKTP-vaccinaties ook vaccinaties tegen Hib (Haemophilus influenza type b), Hep B (Hepatitus B), Pneu (Pneumokokken) en MenACWY (Menigokokken type A, C, W, Y). voor 2-jarigen laten hetzelfde patroon zien.RIVM – PPG, nationale vaccinatieregistratie Praeventis.

Ontwikkeling vaccinatiegraad 2-jarigen 2017-2025 in Utrecht

Vaccinatiegraad bij 5- en 10- jarigen stabiliseert na eerdere daling

De vaccinatiegraad bij 5- en 10-jarige kinderen in Utrecht is in 2025 nog steeds lager dan in 2020 en ligt (ruim) onder de WHO-normen, maar lijkt te stabiliseren sinds 2023. De DKTPDe DKTP-vaccinatie beschermt tegen difterie, kinkhoest, tetanus en polio.-vaccinatiegraad op 5-jarige leeftijd daalde sinds 2020 met bijna 12 procentpunt naar 81,1% en de BMRDe BMR-vaccinatie beschermt tegen bof, mazelen en rode hond.-vaccinatiegraad op 10-jarige leeftijd met bijna 13 procentpunt naar 76,6% in 2025.  Deze dalingen vonden vooral plaats tussen 2020 en 2023, en lijken nu gestabiliseerd.RIVM – PPG, nationale vaccinatieregistratie Praeventis.

Ontwikkeling vaccinatiegraad kleuters, kinderen en jongeren 2017-2025 in Utrecht

Stijging vaccinatiegraad HPV 11-jarigen en MenACWY 15-jarigen tussen 2023 en 2025

De HPVDe HPV-vaccinatie beschermt tegen verschillende soorten kanker, namelijk baarmoederhalskanker en kanker aan mond- en keelholte, de vagina, schaamlippen, anus en de penis.-vaccinatiegraad bij zowel 11-jarige jongens als meisjes stijgt sinds 2023. Voor 2023 werd deze vaccinatie alleen aan meisjes gegeven en op 14-jarige leeftijd, waardoor we geen langjarige vergelijking kunnen maken. De HPV-vaccinatiegraad bij jongens is met bijna 12 procentpunt gestegen naar 57,3% in 2025. Bij meisjes is de vaccinatiegraad met 8 procentpunt gestegen naar 61% in 2025. Ook de MenACWYDe MenACWY-vaccinatie beschermt tegen Meningokokkenbacterie type A, C, W en Y.-vaccinatiegraad bij 15-jarigen stijgt weer sinds 2023. Deze is van 57,6% in 2023 gestegen naar 68,4% in 2025. Een mogelijke verklaring voor deze stijging is de landelijke aandacht voor de HPV-vaccinaties. In de periode 2022 t/m maart 2024 konden tieners hun HPV-vaccinatie inhalen, waarbij in Utrecht werd aangeboden om op hetzelfde moment ook de vaccinatie tegen meningokokken te halen. Ondanks de recente stijgingen ligt de vaccinatiegraad voor beide vaccinaties nog steeds ver onder de WHO-norm en de MenACWY-vaccinatiegraad ook onder het landelijk gemiddelde.RIVM – PPG, nationale vaccinatieregistratie Praeventis.

Wijkverschillen in vaccinatiegraad blijven groot  

De verschillen tussen de wijken in het percentage 2-jarigen dat alle RVP-vaccinaties heeft gekregen zijn groot en nemen tussen 2020 en 2025 toe in Utrecht. Dit komt onder andere door een sterkere daling van de vaccinatiegraad in de wijken OvervechtOnder de wijk Overvecht vallen de volgende subwijken: Taagdreef, Wolgadreef, Zamenhofdreef, Neckardreef, Vechtzoom, Klopvaart, Zambesidreef en Tigrisdreef. en ZuidwestOnder de wijk Utrecht-Zuidwest vallen de volgende subwijken: Dichterswijk, Rivierenwijk, Transwijk en Kanaleneiland.. In Overvecht is het percentage 2-jarigen dat alle RVP-vaccinaties heeft gekregen tussen 2020 en 2025 gedaald van 87% naar 65%. Dit is een groot verschil met de aangrenzende wijk NoordoostOnder de wijk Utrecht-Noordoost vallen de volgende subwijken: Votulast, Tuindorp, Voordorp, Wittevrouwen en Zeeheldenbuurt. waar de vaccinatiegraad met 94% het hoogst is. In Leidsche RijnOnder de wijk Leidsche Rijn vallen de volgende subwijken: Terwijde, De Wetering, Het Zand, Leidsche Rijn centrum e.o., Parkwijk, Langerak en Leidsche Rijn Zuid. is de vaccinatiegraad sinds 2020 gestaag gedaald tot een vaccinatiegraad van 83% in 2025. Dit is zorgelijk, zeker gezien het grote aantal kinderen dat daar woont. Voor de overige wijken geldt dat de vaccinatiegraad in 2025 variëren tussen 81% in BinnenstadOnder de wijk Binnenstad vallen de volgende subwijken: Binnenstad city- en winkelgebied en Binnenstad woongebied. en 93% in OostOnder de wijk Oost vallen de volgende subwijken: Oudwijk, Buiten Wittevrouwen, Abstede, Gansstraat, Wilhelminapark en Rijnsweerd..RIVM – PPG, nationale vaccinatieregistratie Praeventis.

Percentage volledig gevaccineerd op 2-jarige leeftijd naar wijken

Verschillen binnen wijken in vaccinatiegraad

Ook binnen wijken zijn er grote verschillen in het percentage 2-jarigen dat alle RVP-vaccinaties heeft gekregen.

• In de subwijk Nieuw Hoograven-Bokkenbuurt is in 2025 de vaccinatiegraad op 2-jarige leeftijd 69%, in het aangrenzende Oud Hoograven-TolsteegOud Hoograven, Bokkenbuurt is een subwijk van de wijk Zuid. is dit 94%.
• In de subwijk KanaleneilandKanaleneiland is een subwijk van de wijk Zuidwest. is de vaccinatiegraad 69% terwijl deze in de subwijk Dichterswijk, RivierenwijDichterswijk, Rivierenwijk is een subwijk van de wijk Zuidwest.k 90% is.  
• In de subwijk Leidsche Rijn-ZuidLeidsche Rijn-zuid is een subwijk van de wijk Leidsche Rijn. is de vaccinatiegraad bij 2-jarigen 90%, terwijl deze in de subwijk Terwijde-de WeteringTerwijde-De Wetering is een subwijk van de wijk Leidsche Rijn. 76% is.RIVM – PPG, nationale vaccinatieregistratie Praeventis.

Grote verschillen naar land van herkomst in vaccinatiegraad

Voor verschillende vaccinaties is de vaccinatiegraad lager voor kinderen met een Marokkaanse of Turkse herkomst De kinderen zijn zelf in Marokko of Turkije geboren of één van hun ouders is daar geboren. dan voor kinderen met Nederlandse herkomst. Bij de BMR-1De BMR-vaccinatie bestaat uit twee prikken. Kinderen krijgen de eerste prik op de leeftijd van 14 maanden en sinds 2025 de tweede op de leeftijd van 3 jaar. De vaccinatie beschermt tegen bof, mazelen en rodehond. vaccinatiegraad (2-jarigen) zien we een stijging onder kinderen van Marokkaanse herkomst tussen 2024 en 2025, na een eerdere daling. De BMR-1-vaccinatiegraad is bij kinderen met een Turkse herkomst tussen 2024 en 2025 juist weer gedaald na een eerdere stijging. Tussen 2020 en 2025 is voor alle 2-jarigen sprake van een daling, waarbij de daling onder kinderen van Marokkaanse herkomst het grootst is.RIVM – PPG, nationale vaccinatieregistratie Praeventis.

Ontwikkeling vaccinatiegraad BMR-1, HPV en MenACWY naar herkomst 2017-2025 in Utrecht

Hoewel de HPV-vaccinatiegraad (11-jarigen) onder jongens met een Turkse herkomst stijgt blijft de vaccinatiegraad bij zowel kinderen van Turkse of Marokkaans herkomst aanzienlijk lager dan bij kinderen van Nederlandse herkomst.  

De MenACWYDe MenACWY-vaccinatie bestaat uit twee prikken. De eerste prik wordt gegeven als kinderen 14 maanden oud zijn en de tweede als ze 14 jaar zijn. Deze twee vaccinaties beschermen tegen vier typen meningokokken: A, C, W en Y.-volledig.-volledig vaccinatiegraad (15-jarigen) daalt al langer. Maar voor jongeren met een Nederlandse en Marokkaanse herkomst zien we tussen 2023 en 2025 een lichte stijging, tegenover een daling bij jongeren met een Turkse herkomst.RIVM – PPG, nationale vaccinatieregistratie Praeventis.

Driekwart van de zwangeren gevaccineerd met het DKT vaccin

Sinds 2023 stijgt de DKTDe maternale DKT-vaccinatie beschermt zwangere vrouwen en hun ongeboren kind tegen difterie, kinkhoest en tetanus.-vaccinatiegraad bij zwangeren. Met 74% ligt deze weer bijna op het niveau van de vaccinatiegraad in 2020. Zwangeren krijgen een DKT-vaccinatie om hun baby vanaf de geboorte te beschermen tegen kinkhoest. Het percentage anonieme DKT-vaccinaties in Utrecht is tussen 2023 en 2025 sterk gedaald, waardoor in 2025 het verschil tussen de geregistreerde vaccinatiegraad en de werkelijke vaccinatiegraad minder groot is dan in eerdere jaren. Hierdoor is het niet goed te interpreteren in hoeverre de daadwerkelijke DKT-vaccinatiegraad nu echt is gestegen. Een mogelijke verklaring voor de daling in het percentage anoniemen is dat de toestemming voor het delen van informatie nu automatisch wordt uitgevraagd, terwijl de verpleegkundige dit eerder apart moest registreren.